Hatha, vinyasa, ashtanga, yin, kundalini, Iyengar, power yoga. W grafiku jednej szkoły potrafi być sześć nazw, a opis każdej brzmi zachęcająco i podobnie. Różnice są jednak konkretne i dotyczą trzech rzeczy: tempa, tego jak długo utrzymuje się pozycje, i tego, ile w zajęciach jest pracy z oddechem, a ile wysiłku. Poniżej porównanie ośmiu stylów, które najczęściej spotkasz w polskich szkołach.
Porównanie w skrócie
| Styl | Tempo | Wysiłek | Dobry na start |
|---|---|---|---|
| Hatha | spokojne, pozycje po kilka oddechów | umiarkowany | tak |
| Vinyasa | płynne przejścia w rytmie oddechu | średni, tętno rośnie | tak, w grupie początkującej |
| Iyengar | wolne, długie ustawianie pozycji | umiarkowany | tak, zwłaszcza przy kontuzjach |
| Joga regeneracyjna | bardzo wolne, pozycje po kilka minut | minimalny | tak |
| Yin | wolne, pozycje po 3 do 5 minut | niski fizycznie, wysoki psychicznie | tak, jako uzupełnienie |
| Ashtanga | szybkie, stała sekwencja | wysoki | po kilku tygodniach |
| Power yoga | szybkie, zmienne | wysoki | po kilku tygodniach |
| Kundalini | zmienne, dużo oddechu i mantry | zmienny | jeśli szukasz tej strony jogi |
Style spokojne
Hatha
Hatha to najczęstsze zajęcia w polskich grafikach i najbezpieczniejszy start. Pozycje utrzymuje się przez kilka oddechów, między nimi jest czas na korektę ustawienia, a nauczyciel zdąży podejść i poprawić. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, zacznij tutaj. Szkoły z zajęciami tego typu znajdziesz w katalogu.
Joga Iyengara
Iyengar stawia na precyzję ustawienia i korzysta z pomocy: klocków, pasków, wałków, krzeseł. Pozycje buduje się długo, czasem po kilka minut na jedną. To najlepszy wybór, gdy masz kontuzję, ograniczoną ruchomość albo po prostu chcesz zrozumieć, co robi twoja miednica. Zajęcia bywają wolniejsze, niż spodziewa się osoba szukająca treningu. Zobacz szkoły.
Joga regeneracyjna
Praktyka, w której prawie nic się nie dzieje, i o to chodzi. Kilka pozycji przez kilkanaście minut, ciało podparte wałkami i kocami, zero wysiłku mięśniowego. Sprawdza się przy przemęczeniu, w tygodniach z dużym obciążeniem treningowym i u osób, które nie potrafią się zatrzymać. Szkoły z zajęciami regeneracyjnymi.
Yin
Yin wygląda podobnie do regeneracyjnej, ale działa inaczej. Pozycje na ziemi utrzymuje się od trzech do pięciu minut, z celowym uczuciem rozciągania i pracą na tkankach głębokich. Fizycznie łagodna, psychicznie bywa trudna, bo pięć minut w jednej pozycji to długo. Wielu praktykujących łączy yin z jednym stylem dynamicznym w tygodniu. Zobacz szkoły.
Style dynamiczne
Vinyasa
Vinyasa to najpopularniejszy styl dla osób szukających ruchu. Pozycje przechodzą jedna w drugą w rytmie oddechu, sekwencja zmienia się na każdych zajęciach, tętno wyraźnie rośnie. Grupy dla początkujących prowadzą wolniej i tłumaczą przejścia, więc jako pierwszy styl też się broni. W wersji otwartej bywa za szybka na start. Szkoły z vinyasą.
Ashtanga
Ashtanga ma ustaloną sekwencję powtarzaną na każdych zajęciach. Daje to wyraźne poczucie postępu, bo widzisz dokładnie, w którym miejscu sekwencji ciało odmawia współpracy. Wymaga siły w górnej części ciała i regularności. Zajęcia w stylu mysore, gdzie każdy praktykuje własne tempo pod okiem nauczyciela, wbrew pozorom bywają przyjazne dla początkujących. Zobacz szkoły.
Power yoga
Power yoga wyrosła z ashtangi, ale zrezygnowała ze stałej sekwencji i elementów duchowych. Zostało tempo, siła i pot. Najbliżej jej do treningu, więc trafiają tu osoby, które szukają w jodze przede wszystkim wysiłku fizycznego. Szkoły z power yogą.
Styl osobny
Kundalini
Kundalini różni się od reszty najbardziej. Zamiast długich sekwencji asan są krótkie zestawy powtarzanych ruchów, intensywne techniki oddechowe, mantra i śpiew. Część osób odbija się od tego już na pierwszych zajęciach, część zostaje na lata. Warto wiedzieć, na co się pisze, zamiast trafić tam przypadkiem w poszukiwaniu treningu. Zobacz szkoły.
Czego jeszcze nie ma w tym zestawieniu
W grafikach spotkasz też nazwy spoza tej ósemki. Joga nidra to praktyka prowadzona w leżeniu, bliższa medytacji niż ćwiczeniom. Aerial, nazywana też jogą w hamaku, wykorzystuje podwieszaną tkaninę. Hot joga to zajęcia w sali podgrzanej zwykle powyżej trzydziestu stopni. Joga powięziowa łączy pozycje z pracą na tkance łącznej i rolowaniem. Każdą z nich opiszemy osobno.
Osobna kategoria to zajęcia profilowane pod grupę, a nie pod styl: joga w ciąży, dla seniorów czy dla dzieci. Tam styl schodzi na drugi plan, a liczy się dopasowanie tempa i zakresu ruchu do uczestników.
Jak rozpoznać dobrze prowadzone zajęcia
Styl mówi o tym, co będziesz robić. O tym, jak się na tym wyjdzie, decyduje prowadzenie. Kilka rzeczy widać już na pierwszych zajęciach.
Nauczyciel pyta przed rozpoczęciem o kontuzje, ciążę i świeże operacje. Jeśli nikt o to nie pyta w grupie dwudziestu osób, to sygnał ostrzegawczy, nie kwestia stylu.
Do każdej trudniejszej pozycji podawany jest wariant łatwiejszy, a w sali są klocki i paski. Zajęcia, na których wszyscy robią dokładnie to samo niezależnie od możliwości, kończą się przeciążeniami u tych, którzy próbowali nadążyć.
Korekta dotykiem odbywa się za zgodą. W wielu szkołach na początku zajęć rozdaje się żetony albo pyta się wprost, kto nie chce być korygowany dotykiem. To standard, który przyjął się w ostatnich latach.
Grupa ma rozsądną wielkość. Przy trzydziestu osobach na sali nauczyciel fizycznie nie zdąży zobaczyć, co robi twoje kolano. Dla początkujących lepsze są mniejsze grupy, nawet jeśli karnet kosztuje więcej.
Jak wybrać w praktyce
Zamiast czytać kolejne opisy, sprawdź trzy style w ciągu pierwszego miesiąca. Najprościej zacząć od hathy, dołożyć jedne zajęcia dynamiczne i jedne spokojne, na przykład yin. Po trzech, czterech tygodniach będziesz wiedzieć, po których wychodzisz z sali w lepszym stanie niż wszedłeś. To jedyny test, który naprawdę działa.
Dwie wskazówki na koniec. Nazwa stylu mówi mniej niż nauczyciel, który go prowadzi: te same zajęcia w dwóch szkołach potrafią wyglądać zupełnie inaczej. I sprawdzaj poziom grupy, nie tylko styl, bo „vinyasa otwarta” to zupełnie inne zajęcia niż „vinyasa dla początkujących”.
Jeśli dopiero zaczynasz, zajrzyj do przewodnika o tym, jak zacząć praktykę i co zabrać na pierwsze zajęcia. Szkoły w swoim mieście znajdziesz w katalogu.
Najczęstsze pytania
Jaki styl jogi jest najlepszy dla początkujących?
Hatha, bo pozycje utrzymuje się przez kilka oddechów i jest czas na korektę ustawienia. Przy kontuzjach albo ograniczonej ruchomości równie dobrze sprawdza się joga Iyengara, która pracuje na klockach, paskach i wałkach.
Czym różni się hatha od vinyasy?
Tempem i sposobem przechodzenia między pozycjami. W hatha pozycje są statyczne i utrzymywane po kilka oddechów. W vinyasie płyną jedna w drugą w rytmie oddechu, przez co tętno wyraźnie rośnie.
Który styl jogi jest najbardziej wymagający fizycznie?
Ashtanga i power yoga. Obie wymagają siły w górnej części ciała i wytrzymałości, a tempo nie zostawia dużo czasu na ustawianie pozycji. Łatwiej wejść w nie po kilku tygodniach spokojniejszej praktyki.
Czy można mieszać style jogi?
Tak i wiele osób właśnie tak praktykuje. Popularne połączenie to jedne zajęcia dynamiczne i jedne spokojne w tygodniu, na przykład vinyasa plus yin.
Co oznaczają „zajęcia otwarte” w grafiku?
Grupę mieszaną, w której obok siebie ćwiczą osoby początkujące i zaawansowane. Nauczyciel prowadzi wtedy jedno tempo dla wszystkich, więc na pierwsze zajęcia lepiej wybrać grupę oznaczoną jako początkująca.